Odliczanie do setki: Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina. Dziedzictwo i przyszłość – cz. 2

18 marca 2015

Domeną działalności orkiestry od początku jej istnienia były koncerty symfoniczne – Wielkie, nadzwyczajne, uroczyste benefisowe, abonamentowe, a także – w zależności od wykonywanego repertuaru – poświęcone twórczości np. Ludwiga van Beethovena, Wieczory operowe, Operetkowe, koncerty popularne, ludowe, „Poranki Muzyczne”, „Poranki Symfoniczne”, „Poranki dla Świata Pracy”, itd.

Requiem

Gazeta Łódzka 1916, nr 33.

Gazeta Łódzka 1916, nr 101.

Gazeta Łódzka 1916, nr 101.

Organizowano także cieszące się zawsze znaczącym zainteresowaniem koncerty z udziałem chórów, począwszy od wykonania „Requiem” Wolfganga Amadeusa Mozarta z chórem i solistami „Żydowskiego Towarzystwa Muzyczno-Literackiego „Hazomir” 10 lutego 1916 roku oraz zaprezentowania dwa miesiące później 15 kwietnia 1916 roku „przeboju wszech czasów” – IX Symfonii Ludwiga van Beethovena również z udziałem chóru łódzkiego „Hazomiru” oraz solistów, pod batutą – wówczas dyrygenta warszawskiego – Bronisława Szulca.

Zawsze były to jednak wydarzenia szczególne. Najczęściej organizowano koncerty z udziałem jednego solisty, a wśród wielkich artystów swoich czasów, którzy z towarzyszeniem łódzkiej orkiestry koncertowali byli m.in. pianiści – Egon Petri, Henryk Melcer, Józef Śmidowicz, Conrad Ansorge, Walter Gieseking, Zbigniew Drzewiecki, Artur Balsam, Leopold Godowski, Stefan Askenaze, Imre Ungar, Wladimir Aszkenazi, Henryk Sztompka, Jan Ekier, Garrick Ohlssohn, Martha Argerich, Fou Ts’ong, Rudolf Kerer, Witold Małcużyński, Światosław Richter, Mścisław Rostropowicz, Aram Chaczaturian, Krystian Zimerman czy Artur Rubinstein, klawesynistka Wanda Landowska, skrzypkowie Bronisław Huberman, Stanisław Barcewicz, Juliusz Thonberg, Roman Totenberg, Erika Morini, Szymon Goldberg, Henryk Szeryng, Dawid i Igor Ojstrach, Ida Haendel, Bronisław Gimpel, Paweł Kochański, Leonid Kogan, Irena Dubiska, Wanda Wiłkomirska, Konstanty Andrzej Kulka; wiolonczeliści: Kazimierz Wiłkomirski, Witold Herman, Roman Jabłoński; śpiewacy m.in.: Dymitr Smirnow, Adam Didur, Aleksander Michałowski, Melanie Kurt, Ada Sari, Alfred Orda, Ignacy Dygas, Zofia Rudnicka, Teresa Wojtaszek-Kubiak, Teresa Żylis-Gara, a w ostatniej dekadzie m.in. Lang Lang, Rafał Blechacz, Ivo Pogorelić, Kevin Kenner, Piotr Anderszewski, Midori, Garrick Ohlssohn, Aleksandra Kurzak, Mariusz Kwiecień, Elina Garanca, Andrzej Dobber, Maria Guleghina.

Głazunow

Koncert Łódzkiej Orkiestry Filharmonicznej w Sali „Filharmonji” 3 kwietnia 1930 pod dyrekcją Aleksandra Głazunowa. Solista –Szymon Goldberg (skrzypce). Pamiątka z archiwum rodziny Nowaków.

Koncertami orkiestry wielokrotnie też dyrygowali uznani mistrzowie batuty, m.in. Tadeusz Mazurkiewicz, Bronisław Szulc, Zdzisław Birnbaum, Emil Młynarski, Walerian Bierdiajew, Grzegorz Fitelberg, Ignacy Neumark a po zakończeniu II wojny światowej Zdzisław Górzyński, Tomasz Kiesewetter, Bohdan Wodiczko, Zbigniew Chwedczuk, Witold Krzemieński, Henryk Czyż, Zdzisław Szostak, Jacek Kaspszyk, Andrzej Markowski, Tomasz Bugaj, Daniel Raiskin i inni, a dyrygowali nią także m.in. Aleksander Głazunow, Pietro Mascagni, Johann Strauss (wnuk), Witold Kałka-Rowicki, Jan Krenz, Sergiusz Kusewicki, Paweł Klecki, Dean Dixon, Stanisław Skrowaczewski, Antoni Wit i wielu innych.

Hermann Abenbrodth i Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi. Łódź, 3 października 1952. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Hermann Abenbrodth i Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi. Łódź, 3 października 1952. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi, Wanda Wiłkomirska (skrzypce), Bohdan Wodiczko (dyrygent). Łódź, 15 września 1950. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi, Wanda Wiłkomirska (skrzypce), Bohdan Wodiczko (dyrygent). Łódź, 15 września 1950. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi pod dyrekcją Stefana Marczyka. Łódź,  1970. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi pod dyrekcją Stefana Marczyka. Łódź, 1970. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi pod dyrekcją Henryka Czyża.  Łódź, 1972. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Orkiestra Symfoniczna Państwowej Filharmonii w Łodzi pod dyrekcją Henryka Czyża. Łódź, 1972. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

DŁ-Szostak

Koncert Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej pod dyrekcją Zdzisława Szostaka przy al. Mickiewicza w Łodzi, w miejscu planowanej budowy nowej siedziby łódzkiej filharmonii 22 maja 1982. Fot Andrzej Wach. Skan strony „Dziennika Łódzkiego” z 10 października 2003. Korekta graficzna Agnieszka Szymaniak. Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Koncert Orkiestry Symfonicznej i Chóru Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina pod dyrekcją Marka Pijarowskiego 18 lutego 2005 inaugurujący obchody 90-lecia istnienia orkiestry. Fot. Marcin Kopeć.   •Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Koncert Orkiestry Symfonicznej i Chóru Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina pod dyrekcją Marka Pijarowskiego 18 lutego 2005 inaugurujący obchody 90-lecia istnienia orkiestry. Fot. Marcin Kopeć. •Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

 

Orkiestra łódzkiej filharmonii w swoim dorobku artystycznym ma także cały szereg prawykonań, wśród których były m.in. Koncert fortepianowy Tadeusza Paciorkiewicza, Symfonia B-dur i Symfonia Nr 2. D-dur Tomasza Kiesewettera czy – w ostatnich latach – prawykonanie skomponowanego przez Krzysztofa Pendereckiego z okazji 65. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Ghetto i wykonanego podczas obchodów pod batutą Marka Pijarowskiego w sierpniu 2009 roku Kadisz. Łódzkim Abramkom, którzy chcieli żyć, Polakom, którzy ratowali Żydów czy – co nastąpi podczas uroczystego koncertu 17 lutego 2015 roku – utworu skomponowany na zamówienie Filharmonii Łódzkiej z okazji jubileuszu stulecia istnienia orkiestry – Musica Festiva na podwójne organy i orkiestrę Krzysztofa Meyera.
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej dokonała także szeregu pierwszych wykonań w Polsce, m.in. 1 listopada 1957 roku Oratorium Artura Honeggera „Król Dawid” (powtórzone podczas gościnnych występów we Wrocławiu i Poznaniu) pod batutą Henryka Czyża z udziałem działającego przy Państwowej Filharmonii w Łodzi Chóru, z udziałem solistów w partiach wokalnych – Stefanii Woytowicz, Ireny Winiarskiej i Romualda Spychalskiego, w partiach słownych – Haliny Buczackiej i Andrzeja Szalawskiego, czy 14 września 1984 roku, w rok po nowojorskim prawykonaniu, III Symfonii Witolda Lutosławskiego pod batutą Andrzeja Markowskiego.
Dorobek łódzkich filharmoników to tournée – także wielokrotne, pełne artystycznych sukcesów do Włoch, Austrii, Holandii, Niemiec, Francji, Włoch, Hiszpanii, na Tajwan, Litwę, Izraela, Danii, USA, Belgii, po koncertowe wyjazdy z ostatnich lat do Austrii, Belgii, Holandii, Niemiec, Norwegii, Szwajcarii i Włoch, gdzie wystąpiła w Tonhalle w Zurychu, Salle de Musique w La Chaux-de-Fonds, Sali Królowej Elżbiety w Antwerpii, Filharmonia w Kolonii, Sala Verdiego w Konserwatorium w Mediolanie, czy De Doelen – siedzibie Filharmonii w Rotterdamie.

Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej wielokrotnie też była oklaskiwana w najważniejszych salach koncertowych w Polsce, wśród których jej koncerty na estradzie Filharmonii Narodowej zapoczątkował pierwszy gościnny koncert w Sali Filharmonii Narodowej 25 kwietnia 1958 roku w całości transmitowany przez wszystkie rozgłośnie Polskiego Radia, w którym pod batutą Henryka Czyża Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej oraz działający przy łódzkiej filharmonii Chór zaprezentowały: Uwerturę koncertową Karola Szymanowskiego, Damoiselle elue Klaudiusza Debussy’ego oraz III Symfonię „Liturgiczną” Artura Honeggera.

Na znaczący dorobek Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej składa się także szereg dokonanych nagrań dla polskich i zagranicznych firm fonograficznych – m.in. Polskich Nagrań i firmy DANACORD pod batutą Henryka Czyża, Zdzisława Szostaka i Ilya Stupela.
Orkiestra łódzkiej filharmonii uczestniczyła także w licznych nagraniach telewizyjnych – m.in. cyklu według scenariusza i pod dyrekcją Henryka Czyża „Nie taki diabeł straszny” oraz „I co dalej, laureacie?”, dokonała także nagrań muzyki do bardzo licznych polskich filmów począwszy od– filmu dokumentalnego Bitwa o Kołobrzeg pod redakcją Jerzego Bossaka zrealizowanego w 1945 roku w Wytwórni Wojska Polskiego. (inf. Internetowa Baza Filmu Polskiego filmpolski.pl)

Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Z zasobu Archiwum Filharmonii Łódzkiej.

Wystąpiła także w filmie fabularnym „Jowita” Janusza Morgensterna zrealizowanym według scenariusza Tadeusza Konwickiego na podstawie powieści Stanisława Dygata Disneyland (zdjęcia – Jan Laskowski; produkcja ZRF „SYRENA”), do którego materiał z udziałem orkiestry zarejestrowano podczas koncertu symfonicznego 21 grudnia 1966 w Sali koncertowej Państwowej Filharmonii w Łodzi. Solistką była Wanda Wiłkomirska, koncertem dyrygował Stefan Marczyk a w programie zostały wykonane Maskarada oraz Koncert skrzypcowy Arama Chaczaturiana.
W chwili powstania Opery Łódzkiej wspomagała także swoim udziałem spektakle Opery – do czasu powstania w nowej instytucji orkiestry.

030_1954_Opera_SXPrzez sto lat działalności, znaczący wpływ na kierunek działań orkiestry miała także zmieniająca się wokół rzeczywistość i pojawiające się nowe możliwości muzycznego przekazu i np. tak w dobie szczególnego zainteresowania kinem wychodząc naprzeciw oczekiwaniom zachłystujących się nowymi możliwościami odbiorców, jako „Kino zrzeszenia Ł.O.S.” proponowała w Sali koncertowej projekcje niemych obrazów kinematograficznych z towarzyszeniem wykonywanej przez siebie muzyki – podczas projekcji i w czasie przerw.

Orkiestra była też zawsze tam, gdzie działy się rzeczy ważne i dla łódzkiego środowiska znaczące, jej członków więc nie zabrakło m.in. w wielkim zrywie patriotycznym – pochodzie, który przemaszerował ulicami Łodzi w maju 1916 roku a zorganizowany był dla uczczenia rocznicy Konstytucji 3-maja. Szli niosąc swój sztandar „Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej” namalowany przez artystę-malarza Bermana. Włączyła się tew ogólnonarodowe obchody stuletniej rocznicy zgonu Tadeusza Kościuszki w 1917 roku, uczestniczyła w przebiegu uroczystości sienkiewiczowskich w Łodzi w 1924 roku, także z okazji ogólnokrajowych uroczystości chopinowskich – w 1932 czy w 1949 roku. Grała koncerty charytatywne.

Po wyzwoleniu od razu włączyła się też czynnie w odbudowę życia kulturalnego miasta, już 21 stycznia 1945 roku grając podczas Manifestacji patriotycznej zorganizowanej w Hali Sportowej w Łodzi.

W uznaniu jej zasług, 28 września 1979 roku została odznaczona
Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
033_cala-orkiestra_220 lutego 2015  roku
Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina
została uhonorowana
Złotym Medalem Zasłużony Kulturze – Gloria Artis

Historia „Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej” – dziś „Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina”, piękna i wielokrotnie bardzo trudna, jest ważną, chlubną i znaczącą częścią narodowego dorobku kultury.
Jest niepodważalną częścią naszego narodowego dziedzictwa.

Kończąc wspólną wędrówkę po szczególnych wydarzeniach w dziejach orkiestry, dziękują za uwagę

Bożena Pellowska-Chudobińska
Magdalena Sasin
Agnieszka Szymaniak.

Podziel się na:
  • Drukuj
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • RSS
  • Twitter
  • Blip
  • Wykop
  • Blogger.com
  • Blogplay
  • blogmarks
  • Gwar
  • Poleć
  • Digg

Dodaj komentarz