Odliczanie do setki: Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina. Dziedzictwo i przyszłość – cz. 1

16 lutego 2015

Najstarsze zachowane zdjęcie „Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej”. Muszla koncertowa w parku „Staszica” w Łodzi. Łódź 1915.

Najstarsze zachowane zdjęcie „Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej”. Muszla koncertowa w parku „Staszica” w Łodzi. Łódź 1915.

17 lutego 2015 roku Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina obchodzić będzie jubileusz stulecia swoich dziejów, a w programie uroczystego koncertu obok wykonanego – podobnie jak sto lat wcześniej – Poematu symfonicznego „Finlandia” op. 26 Jeana Sibeliusa zaprezentowane zostaną Uwertura uroczysta op. 96 Dymitra Szostakowicza oraz II Koncert fortepianowy f-moll op. 21 Fryderyka Chopina w wykonaniu austriackiego pianisty Ingolfa Wundera – laureata II nagrody XVI Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie.

Program dopełni prawykonanie utworu skomponowanego na zamówienie łódzkiej filharmonii z okazji jubileuszu Musica Festiva Krzysztofa Meyera na orkiestrę symfoniczną i instrumenty organowe – organy barokowe i romantyczne, w którym partie organów wykonają Ludger Lohmann i Krzysztof Urbaniak. Całość poprowadzi główny dyrygent orkiestry – Daniel Raiskin. Koncert honorowym patronatem objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski.

Wydarzenie to – dzień później powtórzone i dedykowane zasłużonemu koncertmistrzowi Orkiestry Symfonicznej Filharmonii Łódzkiej – Zenonowi Hodorowi, jest symbolicznym ukłonem dla wszystkich, muzyków, którzy w orkiestrze grali, ale i tych, którzy jej byt utrzymywali, okazją do przypomnienia dotychczasowego dorobku orkiestry, ale i wydarzeniem zapoczątkowującym dalszy ciąg historii orkiestry mającej przed sobą niepomiernie wspanialsze warunki działalności i perspektywy rozwoju niż było to sto lat temu.

W ciągu stu lat istnienia orkiestra zmieniała swoje nazwy, muzyków orkiestry zastępowali kolejni, zmieniali się stali i współpracujący z nią dyrygenci, poszerzał się repertuar jak i artystyczne kontakty, zmieniały się także jej warunki pracy czy miejsca koncertów. Niezmienna w jej działalności pozostała jednak wytyczona na samym początku idea istnienia i powzięty cel działalności: „budzenie smaku i zamiłowania do poważnej muzyki wśród publiczności przez możliwie doskonałe odtwarzanie najwybitniejszych utworów muzycznych literatury wszechświatowej” m.in. poprzez prezentowanie dzieł muzyczny w najznakomitszych wykonaniach – z udziałem uznanych artystów – solistów, dyrygentów, chórów, także włączanie do repertuaru dzieł polskich kompozytorów oraz popularyzację muzyki wśród najszerszych rzesz odbiorców, zwłaszcza wśród uczącej się młodzieży.
Dzieje orkiestry obfitowały w spektakularne, artystyczne sukcesy, jednak w ich tle niejednokrotnie toczyła się (wobec braku odpowiednich funduszy) wręcz heroiczna walka o przetrwanie zespołu, który pomimo tych trudności, poza czasem II wojny światowej, gdy wielu w niej grających muzyków zamknięto w łódzkim getcie, a inni – dotąd także z nią współpracujący rozproszyli się po świecie, w jej artystycznych dziejach nie było sezonu, w którym by zamilkła na stałe. I mimo pojawiającej się licznej konkurencji, zawsze widoczna była jej wiodąca rola w życiu kulturalnym miasta.

Aż do wybuchu II wojny światowej głównym terenem działań orkiestry była przede wszystkim Łódź, jednakże jej artystyczne kontakty sięgały daleko poza granice miasta m.in. do środowisk muzycznych Warszawy czy Berlina.

 Teatr „Wielki” w Łodzi;  Scena Polska w Łodzi 1844-1901_Zakład Drukarsko-Litograficzny „R. Resiger” Łódź.  Archiwum Filharmonii Łódzkiej z zasobu Archiwum Państwowego w Łodzi.

Teatr „Wielki” w Łodzi; Scena Polska w Łodzi 1844-1901_Zakład Drukarsko-Litograficzny „R. Resiger” Łódź. Archiwum Filharmonii Łódzkiej z zasobu Archiwum Państwowego w Łodzi.

Plakat do pierwszego koncertu Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej, który odbył się17 lutego 1915 r.

Plakat do pierwszego koncertu Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej, który odbył się17 lutego 1915 r.

Początek dziejom orkiestry dał koncert zorganizowany 17 lutego 1915 na scenie dziś nieistniejącego, wzniesionego przez Fryderyka Sellina Teatru „Wielkiego” zorganizowany „na korzyść niezamożnych artystów muzyków”. To jego nadspodziewanie korzystny efekt finansowy dał nadzieję dalszego powodzenia i stał się bodźcem zawiązania zespołu pod nazwą „Łódzka Orkiestra Symfoniczna”. Wraz z zawiązaniem zespołu wybrano też zarząd, którego zadaniem stała się szeroko pojęta organizacja działań zespołu (w niedługim czasie powołano również „Towarzystwo Popierania „Ł.O.S.”), a kierownictwo muzyczne powierzono dyrygentom: Tadeuszowi Mazurkiewiczowi i Robertowi Bräutigamowi.
Ważnym wydarzeniem w dziejach zespołu było także pozyskanie protektoratu łódzkiego przemysłowca Karola Wilhelma Scheiblera, w konsekwencji, czego m.in. próby orkiestry zaczęły odbywać się w Łódzkim Domu Koncertowym (dotąd organizowano je w siedzibie Towarzystwa „Hazomir” w Łodzi) a 13 maja 1915 odbył się pierwszy koncert „Ł.O.S.” (piąty z kolei) na największej estradzie koncertowej w mieście. Przez cały sezon letni – od maja do września – orkiestra dawała także koncerty w muszli koncertowej w Parku Miejskim im. Staszica oraz w ogrodzie Grand Hotelu.

Najstarsze zachowane zdjęcie Sali Koncertowej usytuowana na I piętrze gmachu. Początek XX wieku.

Najstarsze zachowane zdjęcie Sali Koncertowej usytuowana na I piętrze gmachu. Początek XX wieku.

dom_koncertowy

Łódzki Dom Koncertowy Ignacego Vogla

Pierwszy koncert „Ł.O.S.” na estradzie Łódzkiego Domu Koncertowego zapoczątkował z kolei ścisłą koncertową historię orkiestry i Sali Koncertowej Łódzkiego Domu Koncertowego z czasem nazwaną Salą Filharmonji, która miała swój dalszy ciąg po zakończeniu II wojny światowej, bowiem wówczas, po dokonanym remoncie, stała się ona siedzibą orkiestry – koncertującej już wówczas, jako orkiestra łódzkiej filharmonii.

005_1958--00-Filharmonia1958-z B.Piłs.

Gmach Państwowej Filharmonii w Łodzi. Łódź 1958.

Sala Koncertowa Państwowej Filharmonii w Łodzi. Lata 70. XX wieku

Sala Koncertowa Państwowej Filharmonii w Łodzi. Lata 70. XX wieku

Służył też orkiestrze i melomanom aż do listopada 1987 roku a artystyczna historia miejsca trwa nadal, bowiem 10 grudnia 2004 zainaugurował działalność nowy gmach Filharmonii Łódzkiej wzniesiony według projektu inż. arch. Romualda Loeglera dokładnie w miejscu dawnego Łódzkiego Domu Koncertowego.

Nowy gmach FŁ

Nowy gmach FŁ

W ciągu stu lat istnienia orkiestry wielokrotnie zmieniały się jej nazwy. Koncertowała, jako „Łódzka Orkiestra Symfoniczna”, „Orkiestra Filharmoniczna w Łodzi”, „Łódzka Orkiestra Filharmoniczna”… po zakończeniu II wojny światowej – m.in., jako „Orkiestra Filharmonii Miejskiej w Łodzi”. Od 4 kwietnia 1984 roku nosi imię wielkiego pianisty i łodzianina – Artura Rubinsteina.

Pierwsi koncertmistrzowie „Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej”. Od lewej: Arnold Czudnowski i Maurycy Chwat

Pierwsi koncertmistrzowie „Łódzkiej Orkiestry Symfonicznej”.
Od lewej: Arnold Czudnowski i Maurycy Chwat

W jej składzie koncertowało blisko 650 znakomitych muzyków. Jej pierwszymi koncertmistrzami byli Maurycy Chwat i Arnold Czudnowski.
Po II wojnie światowej tę zaszczytną funkcję piastowali m.in. Bronisława Rotsztatówna, Karol Żelazo, Zenon Hodor, Piotr Redeł a obecnie – skrzypkowie Dariusz Połać, Tomasz Gołębiewski i Maciej Łabecki.

 

 

 

Bronisława Rotsztatówna i Karol Żelazo

Bronisława Rotsztatówna i Karol Żelazo

Zenon Hodor

Zenon Hodor

Piotr Redeł

Piotr Redeł

 

Przygotowała

Bożena Pellowska-Chudobińska

Podziel się na:
  • Drukuj
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • RSS
  • Twitter
  • Blip
  • Wykop
  • Blogger.com
  • Blogplay
  • blogmarks
  • Gwar
  • Poleć
  • Digg

Dodaj komentarz